(Jilibkayga)- ayaan daacad u Ahay, Waa waxa Dowlad la’aanta dhigay Gobolka Sool (shifo lagala quusay)
Jilibkaygga ayaan daacad u ahay Waa Waxa Dowladda la’aanta na dhigay Gobolka Sool (shifo lagala Quusay)
Maqaalkan Ayaa Waxaan ku eegaynaa Dhibaatadda ay Qabyaaladda Hoose ee Degaanadda Khaatumo ay ku Hayaan Nafsadoodda iyo Maamul Walba oo damca in uu wax ka qabto Degaankan.
Dhacdadii ka dhacday Shalayto Degaanadda Xudun ayaa Waxay tusmo u tahay Muqaalka Dhibaatooyinka ku baraahsadday ee Regaadiyay Degaanadda sool, Sanaag iyo Cayn in uu ka Hirgalo Wax Maamul ah,kuwaas oo dhamaantood salka ku ah Ficiltan iyo Xiniftan u dhaxay qaar ka mid ah Beelaha Dega Gobolka Sool.
Dhibatooyinka Jilib jilbaysigga Dadka Beesha Dhulbahante ayaa Waxay tahay Dhibaatadda dhulkan uu ugu hirgali la’ yahay Wax maamul ah gabihaanba, Haddaba Waxaa is waydiin leh Maxay Sababta ah ? Maxayse Salka ku Haysaa Kala Qaybsanaantan ?
Colaad horre iyo Booggo aan la dhayin:
Waxaa jirta Hadal horre aan hadda ka hor ka dhagaystay BBC- Haweeney Idaacadda BBC ugu soo waramaysay Xaaladda Soomaaliya 1991 ayaa Waxaa la Waydiiyay in Beesha Daaroodka dib u qabsan karaan Magaaladda Muqdishu, Markaasna Waxay Malayshiyadda Daroodku ku sugnaayeen Magaaladda Afooge, Waxay kagga Jawaabtay lagama yaabo, Sababtoo ah Daroodka Waxaa u dhaxaysa Gudahoodda Collaad ka wayn tan ay u Qabaan Hawiyaha, Waxay noqotay run Sidda ay u Sheegtay, Haddii aad dib u eegtid Xilligaas Daaroodka Cidna kama Hub, Gadiid iyo Dad badnayn ee Waxaanan ka dhaxay Talo iyo Midnimo, Waxaana jirtay Colaad Hoosse oo Daroodka u sii dhexeeyay, Haddana Waxaa Cad in Beesha Dhulbahante Qaas ahaan Gobolka Sool ay u dhaxayso Collaad ka badan Colaadda ay u qabaan Maamul kale.
Inkastoo ayyan jiran Dagaalo Waawayn oo Taariiqdda Tilmaami karto oo u Dhexeeya Dadka Gobolka Haddan,Waxaa jiray Collaad Hoose Dilal.
Collaalaad horre oo u dhaxaysay Qaar ka mid Beelaha oo la xiriirta Dil la isku gaystay oo gaaray Heer Maamul iyo Ciidamo Shisheeye la isku soo Kaxaysto.Waa Xaqiiqdii Sababta Colaaddaas Sokeeye Gobolka Sool uu farah uga baxay.
Saldadan
Dhibaatooyinka Jijilbaysigga ayaa Qaar Waxay ka Xiriiraan Dadka isku Haysta Saldandda beesha iyo Cidda ay tahay in Ugu Sareeyaan Bulshadda oo ay tahay in Wax laga waydiiyo iyagga arimaha Degaanka ama iyagga in Madax loo dhigo Haddii aysa waxba ka Soconaynay Maamulkaas.
Dhibaatooyinka Saldanadda ayaa Waxay soo Socdeen Ilaa 100 Sanno oo ay Soo Dhaaftay Bulshadda Degaanka, Waxaana jira marwalba kuwa Isku Sheega Siyaasiyiin, Odayaal Dhaqan iyo Saraakiil ka Qayb qaata Ficiltanka Jilibaysigga Ee ka jira Degaanka.
Dhaqaale kala Bursi.
Danaha Jilibagaysagga ayaa Qaarkood Waxay la Xiriiraan Dhaqaale Raadin oo ay Qaar ka mid ah Beelaha ay dan Dhaqaale ka raadsadaan Meelaha ama Maamuladda ay u arkan in ay Dantu igu jirto, Waxaa jirta Dood Dheer oo ka dhex jirta Dadka Beesha oo lagu kala qaysan yahay Arimaha Dhaqaalaha Siddii wax loogga qaban lahaa, Dadka Qaar ayaa Waxay u Arkaan in Haddii Khaatumo ay Lacag hesho in soo iibsan karta cid kasta oo dhaqaale u Xilaynaysa Maamul kale, Dad qaarna Waxay u Arkaan In Qadiyaddu ayyan Ahayn Wax Dhaqaale lagu iibsan karo, oo ay Waajib shardi ay tahay Qof Walba in uu taageero Qadiyadda oo aan Wax dhaqaale ah lagu siin.
yaa ah Cadowgga ah oo aan la isku Raacsanayn ?
Haddii aan tusaale u Soo qaato labo qof oo Reer Lasanod Haddii aad Waydiisid, Waa kuma Cadowgga Beesha ? Waxaad ka helaysaa labo jawaab Midkood, waa Soomaaliland ama Waa Puntland ?
Waxaa jirta Dad u arka in Dagaalkuba uusan jirin dhinaca Somaliland ee ay tahay in Puntland lala Dagaalamo oo aan jeclayn in Dhinaca Somaliland la soo abaarro, Waxaa jirra kuwa u arka in Cadowggu Degaanka ay yihin Somaliland oo lala dagaalamo.
Arintan ayaa Waxay tahay Doodda iyo Kala qaybsanaan ugu wayn ee Siyaasadeed ee u dhaxaysa Beesha.
Hiil la’aanta Gobolka Sool iyo Sanaag iyo Xabaddii SNM
Waxaan Waraystay Dad badan oo ka yimid Gobolka Sool, Waxaan jirtay Taariiqo Fuul Xun oo Soo dhex maray Jabhadda SNM iyo Beelaha Degaanadda, Waxaan jirta Cabashooyin la Xiriira in Xilliyaddii ay Dagaalaas Socdeen in aan la isku hiilin oo Beelaha Gobolka Qaarkood ay Daawanayeen iyaddo Dadkii Jabhadda SNM ay Xasuuqayso,Dhacdadaas Waa Wax kalifay in beelaha Gobolka Sool iyo Sanaag ay ka tagto Hiil iyo Isku Damqashadda, Wuxuuna Nin Walba leeyahay Anigga Dagaalka Waagaas waa igu kaliyaystay.
Kibir, Xaasidnimo iyo Xin
(Dadka reer Miyigga Waa ka nifaax iyo kufrigga)
Waxaa jirta Xaasidnimo badan oo ku aasan dadka Degaankan Gobolka Sool oo ah Xiqdi iyo Xaasidnimo ay Gudahoodda Isku Hayaan oo ka mid ah Sababaha ayyan Waxba u hagaagin karin.
Waxay Dhamaantoodda ku salaysan yihiin in Qofkii iska Yiraahdda Waxa Qabo Waxaa Cay iyo Aflagaaddo iyo Wax sheeg aan Dhamaad lahayn Dabadda u qabanaya Qoladda kale, mana Joojinayaan ilaa ay arkaan Qofkaas oo ama Waashay ama Qolof la tuuray uu ka noqdo, Waxaana muuqata in Marwalba oo Meel lagu soo Xaliyo Arimaha Degaanka in ay Meel kale ka baxaysanayaan.